2008 Rhif 56 (Cy.11)
BWYD, CYMRU
Rheoliadau Defnyddiau ac Eitemau Plastig mewn Cyffyrddiad â Bwyd (Gasgedi mewn Caeadau) (Cymru) 2008
Gwnaed 14 Ionawr 2008
Gosodwyd gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru 16 Ionawr 2008
Yn dod i rym 8 Chwefror 2008

Mae Gweinidogion Cymru yn gwneud y Rheoliadau canlynol drwy arfer y pwerau a roddwyd gan adrannau 16(2)(c), 17(2), 26(1)(a) a (3) a 48(1) o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990 ac a freiniwyd bellach ynddynt hwy.
1990 p. 16. Amnewidiwyd adran 1(1) a (2) (y diffiniad o “food”) gan O.S. 2004/2990. Diwygiwyd adrannau 17 a 48 gan baragraffau 12 a 21 yn y drefn honno o Atodlen 5 i Ddeddf Safonau Bwyd 1999 (1999 p.28), “Deddf 1999”. Diwygiwyd adran 48 hefyd gan O.S. 2004/2990. Diwygiwyd adran 26(3) gan Atodlen 6 i Ddeddf 1999. Diwygiwyd adran 53(2) gan baragraff 19 o Atodlen 16 i Ddeddf Dadreoleiddio a Chontractio Allan 1994 (1994 p.40), Atodlen 6 i Ddeddf 1999 ac O.S. 2004/2990.
Trosglwyddwyd Swyddogaethau'r Ysgrifennydd Gwladol, i'r graddau y maent yn arferadwy o ran Cymru, i Gynulliad Cenedlaethol Cymru gan Orchymyn Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Trosglwyddo Swyddogaethau) 1999 (O.S. 1999/672). Trosglwyddwyd y swyddogaethau hynny i Weinidogion Cymru gan adran 162 a pharagraff 30 o Atodlen 11 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (p.32).
Yn unol ag adran 48(4A) o'r Ddeddf honno, maent wedi rhoi sylw i gyngor perthnasol a roddwyd iddynt gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.
Fel sy'n ofynnol gan Erthygl 9 o Reoliad (EC) Rhif 178/2002 Senedd Ewrop a'r Cyngor, sy'n pennu egwyddorion cyffredinol a gofynion cyfraith bwyd, yn sefydlu Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop ac yn gosod gweithdrefnau o ran materion diogelwch bwyd, cafwyd ymgynghoriad cyhoeddus agored a thryloyw wrth lunio a gwerthuso'r Rheoliadau hyn.
OJ Rhif L31, 1.2.2002, t.1. Diwygiwyd y Rheoliad hwnnw ddiwethaf gan Reoliad y Comisiwn (EC) Rhif 575/2006 (OJ Rhif L100, 8.4.2006, t.3).

1 Enwi, cymhwyso a chychwyn
Enw'r Rheoliadau hyn yw Rheoliadau Defnyddiau ac Eitemau Plastig mewn Cyffyrddiad â Bwyd (Gasgedi mewn Caeadau) (Cymru) 2008, maent yn gymwys mewn perthynas â Chymru'n unig a deuant i rym ar 8 Chwefror 2008.

2 Dehongli
1 Yn y Rheoliadau hyn —
nid yw “awdurdod bwyd” (“food authority”) yn cynnwys y Trysorydd priodol y cyfeirir ato yn adran 5(1)(c) o'r Ddeddf (sy'n ymdrin â'r Deml Fewnol a'r Deml Ganol) nac awdurdod iechyd porthladd;
ystyr “awdurdod iechyd porthladd” (“port health authority”) —
(a) mewn perthynas â dosbarth iechyd porthladd Llundain (o fewn yr ystyr a roddir i “London port health district” at ddibenion Deddf Iechyd y Cyhoedd (Rheoli Clefydau) 1984 gan adran 7(1) o'r Ddeddf honno), Cyngor Cyffredin Dinas Llundain; a
1984 p. 22.
(b) mewn perthynas ag unrhyw ddosbarth iechyd porthladd a sefydlwyd drwy orchymyn o dan adran 2(3) o Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Rheoli Clefydau) 1984, awdurdod iechyd porthladd ar gyfer y dosbarth hwnnw a sefydlwyd drwy orchymyn o dan adran 2(4) o'r Ddeddf honno;
ystyr “caead” (“lid”) yw caead o'r math a grybwyllir yn Erthygl 1 o Reoliad y Comisiwn;
ystyr “y Ddeddf” (“the Act”) yw Deddf Diogelwch Bwyd 1990;
ystyr “mewnforio” (“import”) yw mewnforio wrth gynnal busnes o fan ac eithrio Aelod-wladwriaeth;
ystyr “Rheoliad y Comisiwn” (“the Commission Regulation”) yw Rheoliad y Comisiwn (EC) Rhif 372/2007 sy'n gosod terfynau ymfudiad trosiannol ar gyfer plastigyddion mewn gasgedi mewn caeadau y bwriedir iddynt ddod i gyffyrddiad â bwydydd;
ystyr “swyddog awdurdodedig” (“authorised officer”) yw unrhyw berson a awdurdodir yn ysgrifenedig, naill ai'n gyffredinol neu'n benodol, gan awdurdod bwyd neu, yn ôl y digwydd, gan awdurdod iechyd porthladd, i weithredu mewn materion sy'n codi o dan y Rheoliadau hyn.
OJ Rhif L92, 3.4.2007, t.9. Cywirwyd croniclad 2 o'r Rheoliad gan gorigendwm, (OJ Rhif L97, 12.4.2007, t.70), a wnaeth fân gywiriad i ddyddiad sy'n rhan o enw un o offerynnau'r GE yn un o'r cronicladau.
2 Mae i unrhyw ymadrodd Cymraeg arall a ddefnyddir yn y Rheoliadau hyn ac y mae'r ymadrodd Saesneg sy'n cyfateb iddo yn cael ei ddefnyddio yn Rheoliad y Comisiwn yr un ystyr yn y Rheoliadau hyn ag sydd i'r ymadrodd Saesneg cyfatebol yn y Rheoliad hwnnw.

3 Gorfodi
Dyletswydd pob awdurdod bwyd o fewn ei ardal a phob awdurdod iechyd porthladd o fewn ei ddosbarth yw gweithredu a gorfodi'r Rheoliadau hyn a Rheoliad y Comisiwn.

4 Tramgwyddau a chosbau
1 Bydd unrhyw berson sydd —
(a) yn mynd yn groes i ofynion Erthygl 1 o Reoliad y Comisiwn neu'n methu â chydymffurfio â hwy (gofynion yn ymwneud â chaeadau sydd wedi eu selio â gasgedi y mae ynddynt sylweddau plastigeiddio penodol);
(b) yn fwriadol yn rhwystro unrhyw berson sy'n gweithredu i roi'r Rheoliadau hyn ar waith;
(c) heb esgus rhesymol, yn methu â rhoi i unrhyw berson sy'n gweithredu i roi'r Rheoliadau hyn neu Reoliad y Comisiwn ar waith unrhyw gymorth neu wybodaeth y gall fod yn rhesymol i'r person hwnnw ofyn amdano neu amdani; neu
(ch) gan ymhonni ei fod yn cydymffurfio ag unrhyw ofyniad a grybwyllwyd yn is-baragraff (c), yn rhoi gwybodaeth sy'n anwir neu'n gamarweiniol mewn unrhyw fanylyn o bwys,
yn euog o dramgwydd.
2 Bydd person sy'n euog o dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn yn agored —
(a) yn achos tramgwydd o dan baragraff (1)(a) —
(i) o'i gollfarnu ar dditiad, i gyfnod mewn carchar nad yw'n hwy na dwy flynedd neu i ddirwy, neu i'r ddau;
(ii) o'i gollfarnu'n ddiannod, i gyfnod mewn carchar nad yw'n hwy na chwe mis neu i ddirwy nad yw'n fwy na'r uchafswm statudol, neu i'r ddau;
(b) yn achos tramgwydd o dan baragraff 1(b), (c) neu (ch), o'i gollfarnu'n ddiannod, i gyfnod mewn carchar nad yw'n hwy na thri mis neu i ddirwy nad yw'n uwch na lefel pump ar y raddfa safonol, neu i'r ddau.
3 Nid oes dim ym mharagraff (1)(c) i'w ddehongli fel ei bod yn ofynnol i unrhyw berson ateb unrhyw gwestiwn neu roi unrhyw wybodaeth pe byddai gwneud hynny'n ei hunan-argyhuddo.

5 Tramgwyddau gan gyrff corfforaethol neu bartneriaethau Albanaidd
1 Os profir bod tramgwydd o dan y Rheoliadau, a gyflawnwyd gan gorff corfforaethol, wedi ei gyflawni gyda chydsyniad neu ymoddefiad unrhyw un o'r canlynol, neu os gellir priodoli'r tramgwydd hwnnw i unrhyw esgeulustod ar ran unrhyw un o'r canlynol —
(a) unrhyw gyfarwyddwr, rheolwr, ysgrifennydd neu swyddog tebyg arall i'r corff corfforaethol, neu
(b) unrhyw berson a oedd yn honni ei fod yn gweithredu yn rhinwedd unrhyw swydd o'r fath, bernir bod y person hwnnw yn ogystal â'r corff corfforaethol yn euog o'r tramgwydd hwnnw a bydd yn agored i gael achos cyfreithiol wedi ei ddwyn yn ei erbyn ac i'w gosbi yn unol â hynny.
2 Os profir bod tramgwydd o dan y Rheoliadau hyn, a gyflawnwyd gan bartneriaeth Albanaidd, wedi ei gyflawni gyda chydsyniad neu ymoddefiad partner, neu os gellir priodoli'r tramgwydd hwnnw i unrhyw esgeulustod ar ran partner, bernir bod y person hwnnw, yn ogystal â'r bartneriaeth, yn euog o'r tramgwydd hwnnw a bydd yn agored i gael achos cyfreithiol wedi ei ddwyn yn ei erbyn ac i'w gosbi yn unol â hynny.

6 Tramgwyddau o ganlyniad i weithred neu ddiffyg gweithred gan drydydd person
Pan fo tramgwydd o dan y Rheoliadau hyn yn cael ei gyflawni gan unrhyw berson o ganlyniad i weithred neu ddiffyg gweithred gan ryw berson arall, bydd y person arall hwnnw yn euog o'r tramgwydd; a chaniateir i berson gael ei gyhuddo a'i gollfarnu o'r tramgwydd p'un a ddygir achos cyfreithiol yn erbyn y person a grybwyllwyd gyntaf ai peidio.

7 Y terfyn amser ar gyfer erlyniadau
Ni chaniateir cychwyn unrhyw erlyniad am dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn ar ôl i dair blynedd fynd heibio ers cyflawni'r tramgwydd neu ar ôl un flwyddyn fynd heibio ers i'r erlynydd ganfod y tramgwydd, p'un bynnag yw'r cynharaf.

8 Amddiffyniad o ddiwydrwydd dyladwy
1 Mewn unrhyw achos cyfreithiol am dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn, yn ddarostyngedig i baragraff (4), bydd i'r sawl a gyhuddir brofi ei fod wedi cymryd pob rhagofal rhesymol, ac wedi arfer pob diwydrwydd dyladwy i osgoi cyflawni'r tramgwydd ei hun neu ei gyflawni gan berson sydd o dan ei reolaeth, yn amddiffyniad.
2 Heb ragfarn yn erbyn natur gyffredinol paragraff (1), dylid cymryd bod person a gyhuddir o dramgwydd o dan reoliad 4(1)(a), ac na wnaeth —
(a) paratoi'r caead yr honnir i'r tramgwydd gael ei gyflawni mewn cysylltiad ag ef; na
(b) ei fewnforio i'r Deyrnas Unedig,
wedi profi'r amddiffyniad a ddarparwyd gan baragraff (1) os yw'n bodloni gofynion paragraff (3).
3 Bydd person yn bodloni gofynion y paragraff hwn os yw'n profi —
(a) bod y tramgwydd wedi ei gyflawni o ganlyniad i weithred neu ddiffyg gweithred gan berson arall nad oedd o dan ei reolaeth, neu o ganlyniad i ddibynnu ar wybodaeth a gyflenwyd gan y cyfryw berson;
(b) nad rhoi ar y farchnad o dan ei enw neu ei farc ef oedd y weithred o roi ar y farchnad yr honnwyd ei bod yn dramgwydd;
(c) y naill neu'r llall o'r canlynol —
(i) ei fod wedi gwneud ar y caead o dan sylw bob gwiriad o'r fath a oedd yn rhesymol yn yr holl amgylchiadau, neu
(ii) ei bod yn rhesymol iddo yn yr holl amgylchiadau ddibynnu ar wiriadau a wnaed gan y person a gyflenwodd iddo'r caead o dan sylw; ac
(ch) nad oedd yn gwybod, pan gyflawnwyd y tramgwydd, y byddai ei weithred neu ei ddiffyg gweithred yn gyfystyr â thramgwydd o dan reoliad 4(1)(a) ac nad oedd ganddo reswm dros amau hynny.
4 Os bydd honni bod y tramgwydd wedi ei gyflawni o ganlyniad i weithred neu ddiffyg gweithred gan berson arall, neu os bydd dibynnu ar wybodaeth a ddarparwyd gan berson arall, yn rhan o'r amddiffyniad sy'n cael ei ddarparu gan baragraff (1) mewn unrhyw achos, ni fydd hawl gan y sawl a gyhuddir, heb ganiatâd y llys, i ddibynnu ar yr amddiffyniad hwnnw oni bai—
(a) o leiaf saith niwrnod clir cyn y gwrandawiad; a
(b) pan fo'r sawl a gyhuddir wedi ymddangos gerbron y llys mewn cysylltiad â'r tramgwydd honedig o'r blaen, o fewn un mis i'r ymddangosiad cyntaf hwnnw gan y sawl a gyhuddir, ei fod wedi cyflwyno hysbysiad ysgrifenedig i'r erlynydd yn rhoi'r cyfryw wybodaeth ag a oedd yn ei feddiant bryd hynny ac sy'n enwi'r person arall hwnnw neu'n helpu i'w enwi.

9 Y weithdrefn i'w dilyn pan fydd sampl i'w dadansoddi
1 Bydd swyddog awdurdodedig sydd wedi caffael sampl o dan adran 29 o'r Ddeddf ac sydd o'r farn y dylai gael ei dadansoddi yn rhannu'r sampl yn dair rhan.
2 Os cynwysyddion wedi eu selio yw cynnwys y sampl ac y byddai eu hagor, ym marn y swyddog awdurdodedig, yn rhwystr i'w dadansoddi'n briodol, bydd y swyddog awdurdodedig yn rhannu'r sampl yn rhannau drwy rannu'r cynwysyddion yn dri lot, ac mae pob lot i'w drin fel pe bai'n rhan.
3 Bydd y swyddog awdurdodedig —
(a) os bydd angen gwneud hynny, yn gosod pob rhan mewn cynhwysydd addas ac yn ei selio;
(b) yn marcio pob rhan neu bob cynhwysydd;
(c) cyn gynted ag y bo'n rhesymol ymarferol, yn rhoi un rhan i'r perchennog ac yn ei hysbysu'n ysgrifenedig y bydd y sampl yn cael ei dadansoddi;
(ch) yn cyflwyno un rhan i'w dadansoddi yn unol ag adran 30 o'r Ddeddf; ac
(d) yn cadw un rhan i'w chyflwyno yn y dyfodol o dan reoliad 10.

10 Dadansoddi eilaidd gan Gemegydd y Llywodraeth
1 Pan fydd sampl wedi ei chadw o dan reoliad 9 ac —
(a) y bwriedir dwyn achos cyfreithiol yn erbyn person neu fod achos cyfreithiol wedi ei gychwyn yn ei erbyn am dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn; a
(b) bod yr erlyniad yn bwriadu dwyn fel tystiolaeth ganlyniad y dadansoddi a grybwyllir uchod,
mae paragraffau (2) i (7) yn gymwys.
2 O ran y swyddog awdurdodedig —
(a) caiff o'i wirfodd, neu
(b) bydd —
(i) os bydd yr erlynydd yn gofyn iddo wneud hynny (os person ac eithrio'r swyddog awdurdodedig yw'r erlynydd),
(ii) os bydd y llys yn gorchymyn felly, neu
(iii) (yn ddarostyngedig i baragraff (6)) os bydd y diffynnydd yn gofyn iddo wneud hynny,
yn anfon y rhan a gadwyd o'r sampl at Gemegydd y Llywodraeth i'w dadansoddi.
3 Bydd Cemegydd y Llywodraeth yn dadansoddi'r rhan a anfonir ato o dan baragraff (2) ac yn anfon at y swyddog awdurdodedig dystysgrif yn nodi'n benodol beth yw canlyniad y dadansoddiad.
4 Bydd unrhyw dystysgrif a roddir gan Gemegydd y Llywodraeth yn cael ei llofnodi ganddo neu ar ei ran, ond caniateir i unrhyw berson wneud y dadansoddiad o dan gyfarwyddyd y person sy'n llofnodi'r dystysgrif.
5 Bydd y swyddog awdurdodedig cyn gynted ag y bydd y dystysgrif wedi dod i law yn cyflenwi copi o dystysgrif Cemegydd y Llywodraeth i'r erlynydd (os person ac eithrio'r swyddog awdurdodedig yw'r erlynydd) a'r diffynnydd.
6 Os gwneir cais o dan baragraff (2)(b)(iii) caiff y swyddog awdurdodedig roi hysbysiad ysgrifenedig i'r diffynnydd yn gofyn iddo dalu ffi a bennir yn yr hysbysiad i glirio rhan neu'r cyfan o ffi Cemegydd y Llywodraeth am gyflawni'r swyddogaethau o dan baragraff (3), ac os na fydd y diffynnydd yn cytuno i dalu'r ffi a bennir yn yr hysbysiad caiff y swyddog awdurdodedig wrthod cydymffurfio â'r cais.
7 Yn y rheoliad hwn mae “diffynnydd” (“defendant”) yn cynnwys diffynnydd arfaethedig.

11 Cymhwyso gwahanol adrannau o Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990
Mae darpariaethau canlynol Deddf Diogelwch Bwyd 1990 yn gymwys at ddibenion y Rheoliadau hyn gyda'r addasiad bod unrhyw gyfeiriad yn y darpariaethau hynny at y Ddeddf neu at Ran ohoni i'w ddehongli fel cyfeiriad at y Rheoliadau hyn —
(a) adran 3 (rhagdybiaethau y bwriedir i fwyd gael ei fwyta gan bobl);
(b) adran 30(8) (sy'n ymwneud â thystiolaeth ddogfennol);
(c) adran 44 (amddiffyn swyddogion sy'n gweithredu'n ddidwyll).

12 Diwygio Rheoliadau Diogelwch Bwyd (Samplu a Chymwysterau) 1990
Yn Rheoliadau Diogelwch Bwyd (Samplu a Chymwysterau) 1990, yn Atodlen 1 (darpariaethau nad yw'r Rheoliadau hynny'n gymwys iddynt), ar y diwedd, ychwaneger enw a chyfeirnod y Rheoliadau hyn.
O.S. 1990/2463
Gwenda Thomas O dan awdurdod y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, un o Weinidogion Cymru. 14 Ionawr 2008

(Nid yw'r nodyn hwn yn rhan o'r Rheoliadau)
1 Mae'r Rheoliadau hyn, sy'n gymwys o ran Cymru, yn darparu ar gyfer gweithredu a gorfodi Rheoliad y Comisiwn (EC) Rhif 372/2007 sy'n gosod terfynau ymfudiad trosiannol ar gyfer plastigyddion mewn gasgedi mewn caeadau y bwriedir iddynt ddod i gyffyrddiad â bwydydd (OJ Rhif L92, 3.4.2007, t.9) (“Rheoliad y Comisiwn”).
2 Mae'r Rheoliadau —
(a) yn dynodi'r cyrff sydd â'r ddyletswydd i orfodi'r Rheoliadau hyn a Rheoliad y Comisiwn (rheoliad 3);
(b) yn darparu bod mynd yn groes i ofynion Erthygl 1 o Reoliad y Comisiwn, sy'n darparu bod yn rhaid i gaeadau y mae ynddynt gasgedi a wnaed o ddefnyddiau plastig gydymffurfio â'r manylebau a geir yn yr Atodiad i'r Rheoliad hwnnw, yn dramgwydd, ac yn pennu beth yw mwyafswm y cosbau ar gollfarn (rheoliad 4(1)(a) a (2)(a));
(c) yn darparu bod rhwystro unrhyw un sy'n gorfodi'r Rheoliadau hyn, neu fethu â rhoi iddo wybodaeth, neu fod rhoi iddo wybodaeth anwir yn dramgwydd diannod, ac yn pennu beth yw mwyafswm y cosbau ar gollfarn (rheoliad 4(1)(b), (c) ac (ch) a (2)(b));
(ch) yn darparu y caiff unigolion sy'n gyfrifol am weithrediadau corff corfforaeth neu bartneriaeth Albanaidd eu herlyn ar y cyd am dramgwyddau a gyflawnwyd gan y corff hwnnw neu'r bartneriaeth honno (rheoliad 5);
(d) yn darparu ar gyfer erlyn person sy'n peri i dramgwydd o dan y Rheoliadau hyn gael ei gyflawni gan berson arall, p'un a ddygir achos cyfreithiol yn erbyn y prif dramgwyddwr ai peidio (rheoliad 6);
(dd) yn pennu terfyn amser ar gyfer dwyn erlyniad (rheoliad 7);
(e) yn darparu ar gyfer amddiffyniad i dramgwyddau o dan y Rheoliadau hyn o fod wedi arfer diwydrwydd dyladwy (rheoliad 8);
(f) yn pennu'r weithdrefn i'w dilyn pan anfonir sampl i'w dadansoddi (rheoliad 9);
(ff) yn gwneud darpariaeth i sampl gyfeirio gael ei dadansoddi yn Labordy Cemegydd y Llywodraeth (rheoliad 10); ac
(g) yn cymhwyso darpariaethau penodol Deddf Diogelwch Bwyd 1990 at ddibenion y Rheoliadau hyn (rheoliad 11).
3 Mae asesiad effaith reoleiddiol llawn o'r effaith y bydd yr offeryn hwn yn ei chael ar gostau busnes ar gael gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd, Llawr 11, Southgate House, Caerdydd, CF10 1EW.